W miejscu dzisiejszego zamku istniał już w XIII wieku rycerski gród obronny, broniący przeprawy przez rozlewiska rzeki Korzeniówki na szlaku Końskie – Wierzbica – Iłża. Zbudowano go na sztucznej wyspie, umocnionej drewniano-ziemnymi konstrukcjami. Drewniane ściany grodu zastąpiono prawdopodobnie jeszcze w XIII lub XIV w. murami z kamienia ułożonymi na pionowo wbitych palach, których resztki znaleziono pod dziedzińcem. Fundatorem zbudowania niewielkiego murowanego dworu był najprawdopodobniej Jakub Szydłowiecki.

W latach 1470 – 1480 Stanisław Szydłowiecki, kasztelan radomski i żarnowski, wybudował murowany zamek złożony z dworu mieszkalnego, wieży bramnej i muru obronnego. Dojazd do zamku zapewniał mist zwodzony. Czterokondygnacyjną część mieszkalną zbudowano z kamienia, na piętra i do wieży wiodły z dziedzińca zewnętrzne drewniane schody. Budynek został otynkowany, a naroża ozdobiono szaroniebieskimi boniami.

Po śmierci Stanisława Szydłowieckiego, w latach 1514 – 1517 dalszą rozbudowę zamku podjął jeden z jego synów, Mikołaj. Wybudował dwupiętrowe skrzydło wschodnie i dostosował do niego istniejący już budynek starego dworu. Od południa powstał mur kurtynowy, łączący skrzydło wschodnie z wieżą bramną, wybrukowano dziedziniec. W reprezentacyjnej części wschodniego skrzydła urządzono loggię widokową. W ciągu około dziesięciu lat powstała wspaniała, renesansowa rezydencja magnacka. Wokół zamkowej fosy założono ogród i zwierzyniec.

Zamkowe wnętrza zdobiły bogate polichromie, których autorami byli Stanisław Samostrzelnik i malarz Piotr, którego na prosbę Krzysztofa Szydłowieckiego, przysłał z Królewca przyjaciel Krzysztofa, Albrecht Hohenzollern.

Dzisiejsza postać zamku zawdzięczamy Radziwiłłom, którzy zostali właścicielami Szydłowca w roku 1548. Radziwiłłowie bardzo dbali o swoje szydłowieckie dobra. Były one oczkiem w głowie Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki“, który dokonał gruntownej modernizacji zamku. Zmienił komunikację, dobudowując od strony dziedzińca zewnetrzną klatkę schodową, rozbudował loggię wschodniego skrzydła, dobudował narożne bastiony z balkonami widokowymi. Prace kontynoował po jego smierci syn, Albrycht Władysław, wymieniony w inskrypcji umieszczonej w pieknym portalu z radziwiłłowskimi herbami, umieszczonym w 1629 roku nad wewnętrznym, parterowym wejściem do wschodniego skrzydła.

Zamek upiekszali tekże następni właściciele. Mikołaj Radziwiłł i jego żona Maria z Gawdzickich, mieszkający w zamku od 1788 roku, urządzili na nowo komnaty wschodniego skrzydła. Wnetrza otrzymały dekoracje malarskie, wybudowano kominki, piece, położono ozdobne posadzki. Anna Sapieżyna, która w 1802 roku, po śmierci ostatniego spadkobiercy, Macieja Radziwiłła, kupiła zamek na licytacji od rządu autriackiego, urządzała pokoje zamkowe w modnym wówczas stylu empire. Ich śladem jest piękny wystrój jedynej zachowanej z tych czasów komnaty II piętra, tzw. „saloniku sapieżyńskiego“. Niestety – w 1802 roku Anna Sapieżyna, namawiana przez ministra skarbu księcia Druckiego-Lubeckiego, odsprzedała szydłowieckie dobra skarbowi Królestwa Polskiego.

Po powstaniu listopadowym po którym Królestwo Polskie nie tylko straciło własną autonomię lecz formalnie przestało istnieć, a jego obszar stał sie częścią Rosji – tzw. Krajem Przywiślańskim, zamek nadal wchodził w skład dóbr rządowych. Tak zaczął sie jego powolny upadek. Począwszy od lat 30-tych XIX wieku zamek powoli niszczał. Był użytkowany jako siedziba dzierżawcy dóbr rządowych i skład zbozowy, w po powstaniu styczniowym przeszedł pod zarząd Moryca Engemana, który urządził w nim skłąd piwa. Na szczęście jeszcze w 1847 roku wyposażenie kaplicy zamkowej przeniesiono do kościoła św.Zygmunta.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, szydłowiecki zamek został uznany za zabytek. Niszczejące pomieszczenia zaczęto częściowo remontować, choć dotyczyło tpo tylko zachodniego skrzydła. Opiekę nad obiektem sprawowało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół“ , następnie „Związek Strzelecki“. Górne sale II piętra skrzydła zachodniego wykorzystywano na przedstawienia teatralne i zabawy obywatelskie, dolne na magazyny. Dzięki funduszom rządowym zamek udało się uratować przed dewastacją i ruiną remontując pokrycie dachu, usuwając gruz wypełniającu skrzydło wschodnie i naprawiając otwory okienne i ściany.

W czasie wojny zamek zamieszkiwali uchodźcy wysiedleni przez Niemców z terenów Polski zajętych przez III Rzeszę a także Żydzi, gdyż Szydłowiec okupanci zamienili w otwarte getto.

Po wojnie przeprowadzono gruntowne prace remontowe całego obiektu, zakończone w 1963 roku. Poddano konserwacji zabytkową kamieniarkę portali i okien, częściowo zrekonstruowano i zakonserwowano polichromie zewnętrzne i wewnętrzne. W zamku odtwarto dom kultury z kinem studyjnym i biblioteką publiczną. Od roku 1965 mieściła się w w zamku Międzywojewódzka Pracownia Konserwacji Zabytków, a w 1975 otwarto unikalne w skali europejskiej Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych.

(kp)

Kultura

Zapraszamy na eliminacje

Szydłowieckie Centrum Kultury i Sportu – Zamek zaprasza na Eliminacje Powiatowe 34. Małego...

Więcej...
Koncert w wulkanie

„Komedowska” trąbka, liryczne brzmienie bandury i free jazzowe improwizacje – 13 stycznia 2017...

Więcej...
Konkurs wiedzyKonkurs dla miłośników historii i Szydłowca

Początki Szydłowca sięgają XIII wieku i wiążą się z dziejami starego morawsko – czeskiego rodu...

Więcej...
Kalendarium gminnych wydarzeń 2017

Szanowni Państwo,
prosimy o nadsyłanie informacji na temat wydarzeń kulturalnych, obchodów i...

Więcej...

Sport

Zwycięstwo siatkarek z PSP nr 2 w Szydłowcu

W piątek (10 marca 2017) w sali sportowej w PSP nr 1 rozegrane zostały zawody czwórek...

Więcej...
Siatkarze z „Jedynki” na podium

10 marca 2017 rozegrano eliminacje gminne w mini siatkówce dziewcząt i chłopców. Siatkarze z PSP...

Więcej...
Piłkarze z PSP nr 2 w Finałach Tymbarka

Dziewczynki z PSP 2 w Szydłowcu awansowały na kolejny szczebel zawodów sportowych w mini piłce...

Więcej...
Najlepsze siatkarki

13 marca 2017 roku w hali Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Szydłowcu odbyły się zawody szczebla...

Więcej...

Edukacja

Czytanie łączy pokolenia

Czytanie książek wspiera rozwój psychiczny, intelektualny i społeczny dziecka. Zaspokaja...

Więcej...
Z wiosną na pomarańczowo

Wraz z nadejściem wiosny w klasach młodszych Zespołu Szkół im. Jana Pawła II odbyły się zajęcia...

Więcej...
Wizyta w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Radomiu

W dniu 20 marca 2017 roku uczniowie klasy I liceum o profilu ogólnopolicyjnym z Zespołu Szkół...

Więcej...
„Jesteś widoczny, jesteś bezpieczny”

16 marca 2017r. 226 uczniów z klas IV-VI Publicznej Szkoły Podstawowej nr1 z Oddziałami...

Więcej...